Rê dắt và qua người: nhịp chạm bóng, đảo thân và bốn động tác nền
Kỹ thuật rê dắt bóng và qua người: nhịp chạm, tư thế thân, cách thực hiện đảo chân, cắt bóng, La Croqueta và xoay Cruyff, kèm lỗi thường gặp.
Khánh Duy7 phút đọc
Nhiều người tập rê dắt bằng cách xem lại các pha đi bóng đẹp mắt rồi bắt chước động tác. Cách đó thường dừng ở mức biểu diễn, vì phần khó nhất của qua người không phải là động tác giả mà là thời điểm tung ra và tốc độ bứt đi ngay sau đó.
Bài viết tách hai kỹ năng thường bị gộp làm một: rê dắt để di chuyển cùng quả bóng, và qua người để loại bỏ một đối thủ cụ thể.
Rê dắt và qua người là hai kỹ năng khác nhau
Rê dắt là việc đưa bóng đi qua khoảng trống với tốc độ mình muốn, khi chưa có ai cản trực tiếp. Yêu cầu chính là bóng luôn nằm trong tầm với và đầu luôn ngẩng đủ để nhìn sân.
Qua người là một pha đối đầu một chọi một, trong đó bạn dùng thân người và nhịp chạm để buộc hậu vệ dồn trọng tâm sai bên, rồi khai thác nửa giây họ mất thăng bằng. Không có động tác giả nào thắng được nếu người thực hiện không tăng tốc ngay sau đó.
Hệ quả thực tế: người chơi phong trào nên dành phần lớn thời gian tập rê dắt và chỉ giữ hai đến ba động tác qua người thật thuần thục, thay vì học mười động tác ở mức nửa vời.
Nền tảng của rê dắt: nhịp chạm, tầm mắt, trọng tâm
- Chạm bằng má ngoài khi chạy. Bề mặt này cho phép giữ nhịp chạy tự nhiên, không phải xoay bàn chân ra như khi dùng lòng trong.
- Điều chỉnh khoảng cách chạm theo không gian. Trống trải thì đẩy bóng xa để chạy nhanh; bị vây thì chạm liên tục, bóng không rời quá một bước chân.
- Sải chân ngắn lại khi tới gần hậu vệ. Bước ngắn giúp đổi hướng tức thì, bước dài khóa cơ thể vào một hướng duy nhất.
- Hạ trọng tâm. Gối hơi khuỵu, thân đổ nhẹ về trước, tay mở để giữ thăng bằng và che bóng khi bị tì.
- Ngẩng đầu theo chu kỳ. Nhìn bóng ở nhịp chạm, ngẩng lên ở nhịp giữa hai lần chạm. Không ai nhìn sân liên tục trong lúc dẫn bóng.
Bề mặt tiếp xúc
Má ngoài
Dẫn bóng khi chạy, chuyền lắt léo, xoáy ngược
Bàn chân phải nhìn từ trên xuống, mũi chân hướng lên.
Một kiểm tra đơn giản cho tầm mắt: nhờ người đứng cách mười lăm mét giơ ngẫu nhiên một số ngón tay trong lúc bạn dẫn bóng. Nếu không đọc được, bóng đang ở quá xa hoặc quá sát chân bạn.
Bốn động tác qua người nên học trước
| Động tác | Ý đồ | Tình huống hợp lý |
|---|---|---|
| Đảo chân | Ép hậu vệ dồn trọng tâm sai bên | Chạy dọc biên, mặt đối mặt với hậu vệ |
| Cắt bóng bằng lòng trong | Đổi hướng chín mươi độ, thoát khỏi thế bị ép | Khi bị đẩy ra biên hoặc bị vây từ phía sau |
| La Croqueta | Lách qua khe giữa hai đối thủ bằng hai chạm nhanh | Khu vực giữa sân đông người |
| Xoay Cruyff | Đảo chiều một trăm tám mươi độ sau động tác giả chuyền | Bị kèm sát lưng, không còn hướng tiến lên |
Đảo chân
Đưa chân vòng quanh phía trước quả bóng từ trong ra ngoài mà không chạm bóng, đồng thời dồn vai và hông về đúng bên đó để hậu vệ tin rằng bạn sẽ đi hướng ấy. Ngay khi bàn chân chạm đất, đẩy bóng bằng má ngoài chân còn lại sang hướng ngược lại và bứt tốc. Động tác giả chỉ hiệu quả khi vai thực sự nghiêng, không phải khi chỉ có bàn chân khua.
Cắt bóng bằng lòng trong
Đặt chân trụ bên ngoài quả bóng, dùng lòng trong của chân kia kéo bóng cắt ngang trước mặt sang phía ngược lại, xoay hông và vai cùng lúc. Điểm mấu chốt là chạm bóng khi hậu vệ vừa đặt chân xuống theo hướng bạn giả vờ đi, vì lúc đó họ không thể đổi chiều kịp.
La Croqueta
Trong lúc chạy, dùng lòng trong chân này đẩy bóng ngang sang chân kia, rồi lập tức dùng lòng trong chân kia đẩy bóng tiếp về phía trước. Hai chạm phải liền nhau trong một nhịp chạy, thân giữ thẳng và bóng đi sát mặt sân. Động tác này dùng để luồn qua khe hẹp giữa hai đối thủ chứ không dùng để vượt tốc độ.
Xoay Cruyff
Vung chân như sắp chuyền hoặc tạt bóng, nhưng thay vì chạm, đưa bàn chân qua phía trên bóng rồi dùng lòng trong móc bóng ngược lại ra sau chân trụ. Xoay người theo bóng để hoàn tất nửa vòng, và chạm tiếp ngay để rời khỏi vị trí cũ.
Lỗi thường gặp và cách sửa
| Lỗi | Dấu hiệu nhận ra | Cách sửa |
|---|---|---|
| Động tác giả không lừa được ai | Chỉ khua chân, vai không nghiêng theo | Tập chậm trước gương, kiểm tra vai và hông |
| Qua được người rồi vẫn bị bắt kịp | Không tăng tốc ngay sau động tác | Đặt cọc cách hai mét, bắt buộc bứt tốc tới cọc |
| Bóng rời chân quá xa khi bị vây | Nhịp chạm thưa, dùng lực quá mạnh | Tập dẫn bóng trong ô nhỏ, chạm nhiều lần liên tục |
| Cắm mặt xuống bóng suốt pha đi | Chưa quen chu kỳ ngẩng đầu | Tập bài đọc số ngón tay trong lúc dẫn bóng |
| Chỉ dám đi bóng về một phía | Chân yếu chưa dùng được | Chia đôi số lần tập cho hai chân, kể cả khi vụng |
| Rê dắt trong tình huống không nên rê | Mất bóng ở khu vực giữa sân | Đặt quy tắc: chỉ qua người khi có đồng đội bọc lót |
Giáo án bốn tuần với cọc và một bức tường
Tuần đầu tiên dùng năm cọc đặt so le như minh hoạ dưới đây, buộc đổi chân trụ và đổi hướng liên tục, trước khi giáo án chuyển dần sang các bài phối hợp phức tạp hơn.
Sơ đồ
Bài tập rê dắt qua cọc
- Cọc
Năm cọc đặt so le buộc người tập đổi chân trụ và đổi hướng liên tục thay vì chạy thẳng.
Chạm bóng bằng má ngoài khi đi qua cọc, mắt rời bóng mỗi hai nhịp.
| Tuần | Bài tập chính | Khối lượng gợi ý | Tiêu chí đạt |
|---|---|---|---|
| 1 | Dẫn bóng bằng má ngoài qua hàng cọc cách nhau 1 mét | 3 buổi, mỗi buổi 15 phút | Đi hết hàng cọc không chạm cọc, đầu ngẩng hai lần |
| 2 | Đảo chân và cắt bóng trước một cọc cố định | 3 buổi, mỗi buổi 15 phút | 20 lần mỗi bên, luôn bứt tốc 3 mét sau động tác |
| 3 | La Croqueta và xoay Cruyff trong ô 5 nhân 5 mét | 3 buổi, mỗi buổi 12 phút | Thực hiện được ở tốc độ chạy chứ không chỉ đi bộ |
| 4 | Một chọi một với đồng đội trong hành lang hẹp | 2 buổi kỹ thuật và 1 buổi đối kháng | Chọn đúng động tác theo phản ứng của đối thủ |
Đừng bỏ qua bước chuyển từ tập cọc sang tập với người thật. Cọc không dồn trọng tâm, không lùi và không đọc ý đồ, nên kỹ năng chỉ thực sự hình thành ở tuần cuối.
Sau khi vượt qua đối thủ, pha bóng thường kết thúc bằng một cú dứt điểm, nên hãy tập nối tiếp với kỹ thuật sút bóng; còn khả năng khống chế bóng ở nhịp đầu chính là thứ tạo ra tư thế để bạn dám cầm bóng. Muốn học cách chọn thời điểm, hãy chọn một trận trong lịch thi đấu và theo dõi riêng các tiền đạo cánh: bạn sẽ thấy họ chỉ tung động tác giả khi hậu vệ đã dừng chân, chứ không phải khi đối thủ đang lùi.
Câu hỏi thường gặp
Nên học bao nhiêu động tác qua người là đủ?
Hai đến ba động tác thuần thục có giá trị hơn nhiều so với một danh sách dài các động tác làm được ở mức chậm. Lý do là trong trận đấu bạn không có thời gian chọn lựa, cơ thể sẽ tự dùng động tác nào đã lặp lại đủ nhiều. Một động tác đổi hướng ngang, một động tác đảo chiều và một cách bứt tốc bằng má ngoài là bộ tối thiểu đủ dùng cho hầu hết tình huống.
Vì sao tập cọc rất tốt nhưng vào trận lại mất bóng?
Vì cọc không tạo áp lực thời gian và không phản ứng. Khi tập cọc, bạn tự chọn nhịp; khi gặp người thật, nhịp do đối thủ áp đặt. Cách thu hẹp khoảng cách này là chuyển sang các bài một chọi một trong không gian hẹp càng sớm càng tốt, chấp nhận mất bóng nhiều trong giai đoạn đầu.
Rê dắt nhiều có phải là lối chơi ích kỷ không?
Vấn đề nằm ở vị trí trên sân chứ không ở bản thân hành động. Ở khu vực gần khung thành đối phương, thử qua người là một canh bạc có lợi vì mất bóng ít gây nguy hiểm. Ở khu vực trước vòng cấm đội nhà, cùng hành động đó có thể dẫn thẳng tới bàn thua, nên đường chuyền an toàn gần như luôn là lựa chọn tốt hơn.
Nguồn tham khảo
- Soccer Skills and Drills — National Soccer Coaches Association of America, Human Kinetics
- The Football Association — tài liệu huấn luyện kỹ thuật một chọi một của England Football Learning
Bút danh chuyên mục Kỹ thuật bóng đá
Khánh Duy là bút danh của ban biên tập KQBD.vn dùng cho chuyên mục Kỹ thuật bóng đá. Người chịu trách nhiệm nội dung là Huy Cao, biên tập viên phụ trách mục Kiến thức bóng đá.