Kỹ thuật sút bóng: chạy đà, chân trụ, điểm chạm và cách sửa lỗi
Hướng dẫn kỹ thuật sút bóng đúng cách từ chạy đà, chân trụ đến điểm chạm, kèm bảng lỗi thường gặp và giáo án bốn tuần cho người chơi phong trào.
Khánh Duy6 phút đọc
Một cú sút hỏng hiếm khi bắt đầu ở bàn chân. Nó bắt đầu ở bước chạy đà cuối cùng, ở chỗ đặt chân trụ và ở việc thân người ngả về sau đúng khoảnh khắc chạm bóng. Với người chơi phong trào, sửa ba chi tiết đó tạo ra khác biệt lớn hơn nhiều so với việc tập cho chân khỏe thêm.
Phần dưới chia cú sút thành các bước có thể tự kiểm tra ở mỗi buổi tập: chọn kiểu sút, chạy đà, đặt chân trụ, chọn điểm chạm và theo bóng sau khi chạm.
Bốn kiểu sút và khi nào dùng
Không tồn tại một "cú sút đúng" duy nhất. Mỗi kiểu sút là một sự đánh đổi giữa lực, độ chính xác và khả năng làm bóng xoáy.
| Kiểu sút | Bề mặt tiếp xúc | Đường bóng | Tình huống hợp lý |
|---|---|---|---|
| Sút lòng trong | Mặt trong bàn chân, vùng dưới mắt cá | Chuẩn xác, lực vừa, dễ đặt góc | Dứt điểm cận thành, sút bồi, phạt đền |
| Sút mu chính diện | Xương mu bàn chân, mũi chân duỗi thẳng | Mạnh, đi thẳng, ít xoáy | Sút xa, sút một chạm, vô lê |
| Sút mu trong | Phần mu chếch về phía ngón cái | Cong vào trong, xoáy nhiều | Sút phạt, cứa lòng vào góc xa |
| Sút mu ngoài | Phần mu chếch về phía ngón út | Xoáy ngược ra ngoài, quỹ đạo lắt léo | Dứt điểm nhanh khi không kịp chỉnh chân |
Người mới nên thành thục lòng trong và mu chính diện trước. Hai kiểu còn lại đòi hỏi cổ chân đã đủ vững; nếu chưa, bóng sẽ vừa nhẹ vừa lệch hướng.
Bề mặt tiếp xúc
Mu chính diện
Sút mạnh, chuyền dài căng, vô lê
Bàn chân phải nhìn từ trên xuống, mũi chân hướng lên.
Chạy đà và chân trụ: phần quyết định trước khi chạm bóng
- Góc chạy đà. Với mu chính diện, chạy chếch chừng 30 đến 45 độ so với hướng bóng sẽ đi. Chạy thẳng trục làm khóa hông và khiến mũi chân dễ xỉa xuống mặt sân.
- Bước cuối dài hơn. Bước áp chót ngắn lại để hãm đà, bước cuối dài ra để hạ trọng tâm và tạo biên độ cho chân sút.
- Chân trụ đặt ngang bóng. Mép trong bàn chân trụ nằm gần ngang tâm bóng và cách bóng khoảng một bàn chân, đủ chỗ cho chân sút vung qua mà không vướng.
- Mũi chân trụ chỉ về đích. Đây là la bàn của cú sút: hướng mũi chân trụ quyết định phần lớn hướng bóng đi.
- Thân đổ nhẹ về trước. Vai và đầu gối chân trụ nằm phía trên hoặc hơi vượt qua bóng, mắt nhìn đúng điểm định chạm.
- Tay đối bên vung ra. Cánh tay ngược với chân sút mở rộng để giữ thăng bằng và tăng lực xoay của thân trên.
Chân trụ đặt sau bóng làm thân ngả về sau và bóng gần như chắc chắn bay bổng. Chân trụ đặt quá sát bóng lại làm đùi bị vướng, cú sút mất biên độ và bóng đi yếu.
Điểm chạm trên bóng và cách theo bóng
Điểm chạm trên quả bóng quyết định quỹ đạo nhiều hơn là sức mạnh của cú vung chân:
- Chạm ngang tâm bóng hoặc hơi cao hơn tâm cho đường bóng căng và sệt, loại quỹ đạo khó chịu nhất với thủ môn.
- Chạm dưới tâm bóng khiến bóng bốc lên. Đây là lỗi phổ biến nhất khi sút xa chứ không phải chủ đích.
- Chạm lệch một bên tâm bóng tạo xoáy, và bóng cong về phía ngược lại với bên vừa chạm.
Điểm chạm
Nửa trên
Bóng đi sệt và căng, khó bốc lên
Nhìn từ phía sau quả bóng, theo góc nhìn của người sút.
Sau khi chạm, chân sút phải tiếp tục đi theo hướng bóng rồi mới hạ xuống, cơ thể tiếp đất bằng chính chân sút. Dừng chân ngay lúc chạm bóng cắt mất phần lớn lực truyền sang bóng. Với cú sút sệt, hãy nghĩ tới ba từ khóa: khóa cổ chân, duỗi mũi chân, gối phủ lên bóng.
Cú vô lê và cú sút nửa nảy tuân theo cùng nguyên tắc, chỉ khác ở chỗ thời điểm quan trọng hơn lực. Chờ bóng rơi xuống ngang hông trở xuống, giữ đầu gối phủ trên bóng, chạm gọn thay vì vung hết biên độ.
Lỗi thường gặp và cách sửa
| Lỗi | Dấu hiệu nhận ra | Cách sửa |
|---|---|---|
| Bóng luôn bay bổng | Thân ngả sau, chân trụ nằm sau bóng | Đặt chân trụ ngang tâm bóng, ép vai về trước |
| Bóng đi yếu dù vung rất mạnh | Cổ chân lỏng, mũi chân không duỗi | Tập chạm bóng đứng yên, khóa cổ chân trước khi vung |
| Sút xỉa mũi giày | Chạy đà thẳng trục, bước cuối quá ngắn | Chạy chếch, kéo dài bước cuối, chạm bằng mu |
| Bóng lệch trái hoặc phải | Mũi chân trụ chỉ sai hướng | Tập chậm, dừng kiểm tra hướng mũi chân trụ mỗi lần |
| Đau mu bàn chân sau buổi tập | Chạm bằng phần xương nổi thay vì mu chắc | Giảm lực, tập lại điểm chạm với bóng đứng yên |
| Mất thăng bằng sau khi sút | Không vung tay đối trọng, không theo bóng | Vung tay ngược chiều và tiếp đất bằng chân sút |
Cách tự kiểm tra nhanh nhất là quay video từ phía sau lưng, điện thoại đặt sát mặt sân. Ở góc quay này, vị trí chân trụ và hướng mũi chân trụ hiện ra rất rõ, rõ hơn nhiều so với cảm giác của chính người sút.
Giáo án bốn tuần cho người chơi phong trào
| Tuần | Nội dung chính | Khối lượng gợi ý | Điểm cần chú ý |
|---|---|---|---|
| 1 | Bóng đứng yên, sút lòng trong vào tường | 3 buổi, mỗi buổi 60 lần cho cả hai chân | Vị trí và hướng của chân trụ |
| 2 | Bóng đứng yên, mu chính diện, sút sệt | 3 buổi, mỗi buổi 50 lần | Khóa cổ chân, giữ gối phủ lên bóng |
| 3 | Bóng lăn nhẹ về phía trước, sút một chạm | 3 buổi, mỗi buổi 40 lần | Điều chỉnh bước cuối cho kịp nhịp bóng |
| 4 | Nhận bóng từ đồng đội, xoay người dứt điểm | 2 buổi kỹ thuật và 1 buổi đối kháng | Chạm bóng đầu tiên mở sẵn hướng sút |
Trước mỗi buổi cần khởi động kỹ cổ chân, hông và nhóm cơ sau đùi. Sút mạnh khi cơ còn lạnh là con đường ngắn nhất dẫn tới chấn thương. Chân không thuận nên chiếm ít nhất một phần ba tổng số lần chạm, nếu không khoảng cách giữa hai chân sẽ ngày càng xa.
Cú sút chỉ là mắt xích cuối cùng của một chuỗi. Chất lượng khống chế bóng ở chạm đầu tiên quyết định bạn có tư thế sút hay không, còn kỹ thuật chuyền bóng là thứ đưa bóng tới chân bạn ở đúng nhịp. Muốn quan sát các mẫu dứt điểm ở tốc độ thi đấu thật, hãy xem lại diễn biến từng phút của những trận vừa khép lại tại trang kết quả bóng đá, hoặc chọn một trận sắp diễn ra ở Premier League rồi chỉ tập trung nhìn riêng chân trụ của người dứt điểm.
Câu hỏi thường gặp
Sút bóng bằng mu hay bằng lòng bàn chân thì tốt hơn?
Hai kiểu phục vụ hai mục đích khác nhau nên không có kiểu nào tốt hơn tuyệt đối. Lòng bàn chân cho diện tích tiếp xúc lớn và độ chính xác cao, phù hợp khi dứt điểm gần khung thành hoặc cần đặt bóng vào một góc hẹp. Mu chính diện cho lực lớn hơn hẳn, dùng khi sút xa hoặc khi không còn thời gian chỉnh bóng.
Vì sao tôi sút mãi mà bóng vẫn bay lên trời?
Nguyên nhân phổ biến nhất là chân trụ đặt phía sau quả bóng khiến thân người ngả về sau, kèm theo việc bàn chân chạm vào phần dưới tâm bóng. Hãy tập chậm với bóng đứng yên, đặt chân trụ ngang tâm bóng, giữ vai và đầu gối ở phía trên bóng, chỉ tăng lực khi quỹ đạo đã ổn định.
Tập sút bao nhiêu là đủ mà không hại chân?
Với người chơi phong trào, hai đến ba buổi kỹ thuật mỗi tuần, mỗi buổi vài chục lần chạm có kiểm soát là hợp lý hơn nhiều so với một buổi sút hàng trăm quả hết sức. Chất lượng từng lần chạm quan trọng hơn số lượng. Nếu thấy đau ở mu bàn chân, cổ chân hoặc vùng háng, hãy dừng lại, giảm khối lượng và tìm ý kiến của người có chuyên môn y tế.
Nguồn tham khảo
- Soccer Skills and Drills — National Soccer Coaches Association of America, Human Kinetics
- FIFA Grassroots — tài liệu huấn luyện bóng đá phong trào
- Giáo trình Bóng đá, Nhà xuất bản Thể dục Thể thao
Bút danh chuyên mục Kỹ thuật bóng đá
Khánh Duy là bút danh của ban biên tập KQBD.vn dùng cho chuyên mục Kỹ thuật bóng đá. Người chịu trách nhiệm nội dung là Huy Cao, biên tập viên phụ trách mục Kiến thức bóng đá.