Kỹ thuật đánh đầu: điểm chạm trên trán, tư thế cổ và quy định an toàn

Đánh đầu là kỹ thuật duy nhất trong bóng đá mà làm sai không chỉ khiến bóng đi hỏng, mà còn khiến người thực hiện đau. Vì lý do đó, bài này bắt đầu bằng phần an toàn trước khi nói tới động tác.

Điều cần nhớ xuyên suốt: bóng phải chạm vào trán, và lực phải đến từ thân người chứ không phải từ cú giật cổ. Hai nguyên tắc này vừa quyết định chất lượng đường bóng, vừa là cách bảo vệ vùng cổ.

An toàn trước: đánh đầu ở lứa tuổi nhỏ bị hạn chế

Nhiều liên đoàn bóng đá đã ban hành hướng dẫn hạn chế đánh đầu có chủ đích trong các buổi tập của lứa tuổi nhỏ. Liên đoàn bóng đá Anh và Liên đoàn bóng đá Mỹ đều đưa ra khuyến cáo theo hướng loại bỏ hoàn toàn nội dung đánh đầu ở các nhóm tuổi nhỏ nhất, rồi tăng dần một cách có kiểm soát khi cầu thủ lớn lên.

Quy định cụ thể khác nhau giữa các quốc gia và được cập nhật theo thời gian, nên huấn luyện viên và phụ huynh cần tra cứu hướng dẫn hiện hành của liên đoàn tại nơi mình sinh hoạt thay vì dựa vào một con số nghe được.

Với người trưởng thành chơi phong trào, ba điểm sau nên được xem là bắt buộc:

• Kỹ thuật đúng bảo vệ vùng cổ. Cơ cổ siết chặt để đầu, cổ và thân trên chuyển động như một khối; đầu bị hất ngược về sau khi bóng chạm là dấu hiệu kỹ thuật sai.
• Bóng và khối lượng tập phải phù hợp. Tập với bóng bơm quá căng, bóng ướt nặng hoặc số lần lặp quá nhiều trong một buổi đều không cần thiết cho việc học động tác.
• Sau bất kỳ va chạm vùng đầu nào, ngừng chơi. Đây không phải chuyện tự đánh giá; người có va chạm cần được nhân viên y tế có chuyên môn thăm khám trước khi trở lại sân.

Cơ chế của một pha đánh đầu đúng

1. Chọn điểm rơi trước, di chuyển sau. Đọc quỹ đạo ngay khi bóng rời chân người chuyền và bước tới điểm bóng sẽ tới, thay vì đứng yên chờ rồi vươn cổ ra đón.
2. Lấy đà bằng thân trên. Ngả vai và phần lưng trên về sau, hông hơi đẩy ra trước, tạo hình cánh cung. Lực của cú đánh đầu sinh ra ở đây.
3. Siết cơ cổ và cắn răng. Cằm thu nhẹ về phía ngực, cổ cứng lại để đầu không lắc tự do khi va chạm.
4. Mở mắt tới khoảnh khắc chạm. Nhắm mắt sớm là nguyên nhân số một khiến bóng chạm sai vị trí trên đầu.
5. Bật thân về trước, chạm bóng bằng trán. Vùng tiếp xúc là phần trán phẳng, phía trên chân mày và dưới chân tóc, chứ không phải đỉnh đầu.
6. Theo bóng sau khi chạm. Thân trên tiếp tục đi về hướng bóng, cùng lúc chuẩn bị tiếp đất bằng hai chân với gối hơi khuỵu.

Khi bật nhảy, thời điểm quan trọng hơn chiều cao. Người bật đúng nhịp thường thắng tranh chấp trước người bật cao hơn nhưng bật quá sớm, vì họ chạm bóng ở đỉnh của cú nhảy chứ không phải khi đang rơi xuống.

Ba mục đích đánh đầu và cách điều chỉnh

Nguyên tắc chung dễ nhớ: muốn bóng xuống thì chạm phần trên quả bóng, muốn bóng lên thì chạm phần dưới. Hầu hết pha đánh đầu bỏ lỡ trước khung thành là do người dứt điểm ngả người ra sau theo quán tính và vô tình chạm vào nửa dưới của bóng.

Lỗi thường gặp và cách sửa

Tiến trình tập an toàn theo tuần

Khối lượng trong bảng cố ý thấp. Với kỹ thuật này, việc tăng số lần lặp không mang lại nhiều lợi ích so với việc làm đúng động tác ở số lần vừa phải. Nếu xuất hiện đau đầu, chóng mặt, buồn nôn hoặc mờ mắt sau buổi tập, hãy dừng lại và tìm tới cơ sở y tế.

Đánh đầu là mắt xích cuối của chuỗi bóng bổng, nên nó gắn chặt với khả năng khống chế bóng bằng ngực và đùi khi bóng không thể chạm đầu, cũng như với kỹ thuật sút bóng khi bóng bật ra ở cự ly gần. Muốn quan sát cách các trung vệ chọn vị trí trong tình huống cố định, hãy xem lại diễn biến những trận vừa kết thúc tại trang kết quả bóng đá, hoặc chọn một trận đấu trong lịch thi đấu và chú ý riêng vào bước di chuyển trước khi cầu thủ bật nhảy.