Kỹ thuật chuyền bóng: chuyền ngắn, chuyền dài và chuyền một chạm
Kỹ thuật chuyền bóng từ căn bản: chuyền lòng trong, chuyền dài bằng mu trong, chuyền một chạm, lực chuyền, lỗi thường gặp và giáo án bốn tuần.
Khánh Duy6 phút đọc
Chuyền bóng là kỹ thuật được thực hiện nhiều nhất trong một trận đấu, và cũng là kỹ thuật mà người chơi phong trào ít khi tập riêng. Đa số dành thời gian sút, rất ít người dành ba mươi phút chỉ để chuyền vào một điểm cố định trên tường.
Điều đáng nói là một đường chuyền hỏng hiếm khi hỏng vì bàn chân. Nó hỏng vì người chuyền chọn sai lực, chuyền tới sai chân của đồng đội, hoặc quyết định quá muộn khi khoảng trống đã đóng lại.
Bốn yếu tố quyết định một đường chuyền
| Yếu tố | Câu hỏi tự kiểm tra | Dấu hiệu đang làm sai |
|---|---|---|
| Lực chuyền | Bóng tới chân đồng đội còn lăn hay đã dừng? | Đồng đội phải chạy lùi hoặc với chân ra đón |
| Hướng chuyền | Bóng đến chân xa hay chân gần đối phương? | Người nhận bị ép quay lưng lại khung thành |
| Thời điểm | Bóng đi trước hay sau khi khoảng trống mở ra? | Đường chuyền đúng nhưng đã có hậu vệ bịt kín |
| Bề mặt chạm | Lòng trong, mu trong hay má ngoài? | Dùng mu để chuyền năm mét, dùng lòng để chuyền ba mươi mét |
Bốn yếu tố này xếp theo thứ tự khó dần. Lực và bề mặt có thể tự tập một mình; hướng và thời điểm chỉ tiến bộ khi tập cùng người khác hoặc trong trận đấu thật.
Chuyền ngắn bằng lòng trong: từng bước
Đây là đường chuyền chiếm phần lớn số lần chạm bóng của một trận, và cũng là kỹ thuật nên tập đến mức không cần nghĩ.
- Chân trụ đặt ngang bóng, mũi chân chỉ về đồng đội. Giống cú sút, hướng mũi chân trụ định sẵn hướng bóng đi.
- Xoay hông và mở bàn chân chuyền ra ngoài. Bàn chân vuông góc với hướng bóng, các ngón chân hơi hếch lên, cổ chân khóa cứng.
- Chạm bằng vùng lòng bàn chân dưới mắt cá. Đây là bề mặt phẳng và rộng nhất trên bàn chân, cho sai số nhỏ nhất.
- Chạm vào ngang tâm bóng. Chạm dưới tâm làm bóng nảy lên, người nhận sẽ phải xử lý một quả bóng nảy thay vì một quả bóng lăn.
- Đẩy chân theo bóng về phía đích. Biên độ vung chân quyết định lực; động tác cắt ngang giữa chừng làm bóng đi non.
- Giữ đầu ngẩng trước khi chạm. Nhìn đồng đội, liếc bóng ở nhịp cuối, rồi chuyền.
Bề mặt tiếp xúc
Lòng trong
Chuyền ngắn, sút đặt, khống chế bóng sệt
Bàn chân phải nhìn từ trên xuống, mũi chân hướng lên.
Chuyền một chạm
Chuyền một chạm không phải là chuyền nhanh hơn, mà là quét sân xong trước khi bóng đến. Trước khi bóng tới chân khoảng một đến hai nhịp, hãy liếc qua vai để biết ai đang trống và ai đang bị kèm. Khi bóng đến, bàn chân chỉ cần đổi hướng quả bóng chứ không cần vung mạnh, vì bóng đã có sẵn tốc độ.
Chuyền dài và chuyền bổng: đổi bề mặt, đổi điểm chạm
Với quãng đường xa hơn hai mươi mét, lòng bàn chân không còn đủ lực và biên độ. Kỹ thuật thay thế là chuyền bằng mu trong, phần mu chếch về phía ngón cái.
- Chạy đà chếch như khi sút, bước cuối dài, thân hơi ngả về sau ở khoảnh khắc chạm để nâng bóng lên.
- Chân trụ đặt hơi lùi và hơi cách xa bóng hơn so với chuyền ngắn, tạo chỗ cho bàn chân luồn xuống dưới bóng.
- Chạm vào phần dưới của bóng, lệch về bên trong, để bóng vừa bay lên vừa xoáy nhẹ, giúp bóng dừng nhanh khi tiếp đất.
- Theo chân qua vai đối diện. Cắt ngang động tác làm bóng đi thấp và mất tầm.
Điểm chạm
Nửa dưới
Bóng bốc lên, thích hợp cho bóng bổng và tạt
Nhìn từ phía sau quả bóng, theo góc nhìn của người sút.
Với đường chuyền vượt tuyến sát mặt sân, làm ngược lại: giữ thân trên bóng, chạm ngang tâm bằng mu trong và tăng biên độ vung chân thay vì tăng độ ngả người. Bóng sệt tới chân đồng đội luôn dễ xử lý hơn bóng nảy.
Lỗi thường gặp và cách sửa
| Lỗi | Nguyên nhân thường gặp | Cách sửa |
|---|---|---|
| Bóng đi non, không tới chân đồng đội | Cổ chân lỏng, cắt ngang động tác | Khóa cổ chân, đẩy chân theo bóng thêm một nhịp |
| Bóng nảy chồm khi tới nơi | Chạm dưới tâm bóng | Hạ trọng tâm, giữ vai trên bóng, chạm ngang tâm |
| Chuyền đúng người nhưng sai chân | Không quan sát vị trí hậu vệ | Ngẩng đầu sớm, chuyền tới chân xa đối phương |
| Bóng lệch trái phải vài mét | Mũi chân trụ chỉ sai hướng | Tập chậm với hai cọc làm cổng, kiểm tra chân trụ |
| Chuyền dài luôn bay quá tầm | Ngả người quá nhiều, chạm quá thấp | Giảm độ ngả, chạm cao hơn một chút về phía tâm bóng |
| Luôn phải dừng bóng rồi mới chuyền | Chưa quét sân trước khi nhận | Liếc vai trước khi bóng đến, tập chuyền một chạm vào tường |
Giáo án bốn tuần với một bức tường
| Tuần | Bài tập chính | Khối lượng gợi ý | Tiêu chí đạt |
|---|---|---|---|
| 1 | Chuyền lòng trong vào tường, cự ly 6 mét | 3 buổi, mỗi buổi 15 phút | 20 lần liên tiếp trúng ô tường đã đánh dấu |
| 2 | Chuyền hai chạm, đổi chân liên tục | 3 buổi, mỗi buổi 15 phút | Chân không thuận đạt một nửa số lần của chân thuận |
| 3 | Chuyền một chạm vào tường, cự ly 8 mét | 3 buổi, mỗi buổi 12 phút | 10 lần liên tiếp không phải dừng bóng |
| 4 | Chuyền dài bằng mu trong qua khoảng 25 mét | 2 buổi kỹ thuật và 1 buổi đối kháng | Bóng rơi trong vòng tròn bán kính 3 mét |
Cách đo tiến bộ đơn giản nhất là đánh dấu một ô vuông trên tường và đếm số lần trúng trong hai phút. Con số đó tăng đều qua từng tuần đáng tin hơn nhiều so với cảm giác chủ quan.
Chuyền bóng chỉ phát huy giá trị khi người nhận xử lý được nhịp đầu tiên, nên hãy tập song song với khống chế bóng. Khi đối phương áp sát và không còn đường chuyền an toàn, kỹ năng rê dắt và qua người là phương án thoát pressing. Muốn thấy nhịp luân chuyển bóng ở cấp độ cao nhất, hãy chọn một trận trong lịch thi đấu rồi theo dõi riêng cách các tiền vệ trung tâm nhận và trả bóng một chạm; đối chiếu với thứ hạng của họ trên bảng xếp hạng cũng cho thấy các đội kiểm soát bóng tốt thường ổn định hơn qua cả mùa giải.
Câu hỏi thường gặp
Chuyền bằng lòng trong và bằng mu trong khác nhau thế nào?
Lòng trong cho bề mặt tiếp xúc phẳng, rộng và sai số nhỏ, nên dùng cho các đường chuyền ngắn dưới hai mươi mét, đòi hỏi chính xác. Mu trong có bề mặt cong hơn, khó chính xác hơn nhưng tạo được lực và độ xoáy lớn, phù hợp cho chuyền dài, chuyền bổng và tạt bóng. Người chơi phong trào nên thuần thục lòng trong trước rồi mới chuyển sang mu trong.
Làm sao để chuyền bóng đủ lực mà không quá mạnh?
Lực đến từ biên độ vung chân chứ không phải từ việc gồng cứng đùi. Hãy tập ở một cự ly cố định, chỉ thay đổi độ dài của cú vung chân và giữ nguyên mọi thứ khác, cho tới khi bạn cảm nhận được ba mức lực khác nhau ở cùng một khoảng cách. Nguyên tắc thực dụng là bóng nên tới chân đồng đội khi vẫn còn lăn nhẹ, đủ để họ chạm tiếp mà không phải chạy đón.
Tôi có cần tập chuyền bằng chân không thuận không?
Có, và đây là khoản đầu tư rẻ nhất cho một cầu thủ nghiệp dư. Chỉ cần chuyền ngắn được bằng chân không thuận, bạn đã tăng gấp đôi số hướng thoát bóng và không còn bị đối phương ép về một phía. Cách tập đơn giản là mọi bài chuyền vào tường đều chia đôi số lần cho hai chân, kể cả khi chân yếu ban đầu sai hướng rất nhiều.
Nguồn tham khảo
- Coaching Youth Soccer — American Sport Education Program, Human Kinetics
- The Football Association — tài liệu huấn luyện kỹ thuật cơ bản của England Football Learning
- Giáo trình Bóng đá, Nhà xuất bản Thể dục Thể thao
Bút danh chuyên mục Kỹ thuật bóng đá
Khánh Duy là bút danh của ban biên tập KQBD.vn dùng cho chuyên mục Kỹ thuật bóng đá. Người chịu trách nhiệm nội dung là Huy Cao, biên tập viên phụ trách mục Kiến thức bóng đá.