Luật bù giờ: trọng tài tính thời gian thế nào và vì sao bù giờ ngày càng dài

Một trận bóng đá kéo dài 90 phút trên danh nghĩa, nhưng bóng thực sự lăn ít hơn thế rất nhiều. Phần chênh lệch được xử lý bằng bù giờ, và đây là nơi luật trao cho trọng tài nhiều quyền tự quyết nhất: không có công thức cố định, chỉ có danh sách những gì phải được cộng thêm.

Thời gian thi đấu theo luật

Điều 7 quy định một trận gồm hai hiệp 45 phút, chỉ được rút ngắn khi trọng tài và hai đội thống nhất trước trận và điều lệ giải cho phép. Giờ nghỉ giữa hai hiệp không quá 15 phút. Điều lệ giải có thể cho phép nghỉ uống nước ngắn, tối đa một phút, trong mỗi hiệp khi điều kiện thời tiết đòi hỏi.

Trọng tài chính là người duy nhất giữ giờ chính thức. Đồng hồ trên bảng điện tử sân vận động hay trên sóng truyền hình chỉ để tham khảo. Khi hai nguồn lệch nhau, thời gian trong đầu trọng tài là thời gian có giá trị.

Những gì được cộng vào bù giờ

Luật liệt kê các nguyên nhân làm mất thời gian mà trọng tài phải bù lại ở cuối mỗi hiệp:

Danh sách không có hạng mục "bóng ra ngoài biên" hay "chuẩn bị đá phạt thông thường". Những gián đoạn bình thường của trận đấu không được bù; chỉ những gián đoạn vượt mức bình thường mới được cộng.

Con số trên bảng điện tử là gì

Ở cuối phút cuối cùng của mỗi hiệp, trọng tài thứ tư giơ bảng thông báo số phút bù giờ do trọng tài chính quyết định. Đây là số phút tối thiểu. Trọng tài chính được phép kéo dài thêm nếu có gián đoạn mới trong thời gian bù giờ, nhưng không được rút ngắn.

Một quy tắc ít người biết: bù giờ không được dùng để sửa sai cho việc tính giờ thiếu chính xác trong hiệp đấu. Nếu trọng tài lỡ để hiệp một trôi qua với vài giây thừa, không thể trừ vào bù giờ hiệp hai.

Thời gian bù giờ có thể kéo dài thêm vì bàn thắng ghi trong bù giờ cũng kéo theo ăn mừng và bắt đầu lại. Đây là lý do một trận đấu báo bù bốn phút có thể kéo tới phút 97.

Trường hợp đặc biệt: phạt đền cuối hiệp

Nếu quả phạt đền được cho hưởng ở giây cuối cùng, hiệp đấu được kéo dài để thực hiện xong quả đá. Trong trường hợp này, quả đá kết thúc ngay khi bóng dừng, vào lưới, ra ngoài hoặc bị thủ môn cản, không ai được đá bồi. Chi tiết nằm trong bài luật phạt đền và đá luân lưu.

Vì sao bù giờ gần đây dài hơn hẳn

Người xem nhận ra các trận đấu ở những giải lớn gần đây thường bù giờ bảy, tám, thậm chí hơn mười phút. Điều luật không thay đổi; thay đổi nằm ở cách áp dụng. Từ World Cup 2022, cơ quan điều hành trọng tài hướng dẫn tính chính xác hơn mọi khoảng thời gian bóng chết, đặc biệt là ăn mừng bàn thắng, thay người và chấn thương, thay vì làm tròn theo thói quen ba hay bốn phút như trước.

Mục tiêu là tăng thời gian bóng lăn thực tế, con số mà nhiều trận trước đây chỉ đạt dưới một giờ trong 90 phút. Cùng hướng đi đó là luật thủ môn giữ bóng 8 giây và quy định cầu thủ được thay phải rời sân ở điểm gần nhất.

Có nhiều đề xuất thay bù giờ bằng đồng hồ dừng, chỉ chạy khi bóng trong cuộc như ở một số môn thể thao khác. IFAB đã thảo luận nhưng chưa đưa vào luật cho bóng đá chuyên nghiệp, vì việc dừng và chạy đồng hồ liên tục làm thay đổi nhịp trận đấu và đòi hỏi hạ tầng đồng bộ ở mọi cấp độ.

Hiệp phụ và trận bị huỷ

Khi thể thức giải cần phân định thắng thua, hai hiệp phụ mỗi hiệp 15 phút được đá sau thời gian chính thức, với bù giờ tính riêng cho từng hiệp. Giữa hiệp phụ chỉ có khoảng nghỉ ngắn để uống nước, không có giờ nghỉ dài như giữa hai hiệp chính. Số quyền thay người bổ sung ở hiệp phụ mô tả trong bài luật thay người.

Trận đấu bị huỷ bỏ giữa chừng, vì thời tiết, sự cố hay lý do an toàn, phải được đá lại toàn bộ, trừ khi điều lệ giải hoặc ban tổ chức quy định cách khác. Bạn có thể theo dõi những trận bị hoãn và lịch đá lại tại trang lịch thi đấu, còn thời gian bù giờ của từng trận thể hiện qua phút ghi bàn trên trang kết quả bóng đá.