UEFA Nations League là gì? Thể thức bốn hạng đấu, lên xuống hạng và vòng chung kết

Trước năm 2018, các đội tuyển châu Âu lấp khoảng trống giữa hai kỳ giải lớn bằng những trận giao hữu mà kết quả gần như không ai nhớ. UEFA Nations League ra đời để thay phần lớn các trận giao hữu đó bằng một giải đấu có điểm số, có lên hạng, xuống hạng và có danh hiệu. Bài này giải thích thể thức của mùa 2026/27, mùa đang diễn ra trên trang UEFA Nations League của KQBD.vn, và vì sao đây là mùa cuối cùng giải có bốn hạng đấu.

Định nghĩa gọn

UEFA Nations League là giải đấu hai năm một lần dành cho các đội tuyển quốc gia nam thuộc UEFA. Các đội không đá chung một bảng lớn mà được xếp vào các hạng đấu theo trình độ, giống hệ thống giải vô địch quốc gia: đội mạnh đá với đội mạnh ở Hạng A, đội yếu hơn đá ở Hạng B, C, D, và sau mỗi mùa có đội lên hạng, đội xuống hạng.

Mùa đầu tiên là 2018/19. Bồ Đào Nha vô địch hai lần (2019 và 2025), Pháp vô địch năm 2021 và Tây Ban Nha năm 2023.

Mùa 2026/27 có bao nhiêu đội, chia hạng thế nào?

Có 54 đội tham dự. UEFA có 55 liên đoàn thành viên, nhưng Nga vắng mặt vì bị đình chỉ khỏi các giải của UEFA và FIFA từ năm 2022.

Trong mỗi bảng, các đội đá vòng tròn hai lượt sân nhà và sân khách. Vòng bảng mùa này gói gọn trong sáu lượt trận: bốn lượt đầu diễn ra liền nhau từ 24/9 đến 6/10/2026, hai lượt cuối từ 12 đến 17/11/2026. Lịch dồn như vậy vì từ năm 2026, lịch thi đấu quốc tế gộp hai đợt tập trung tháng 9 và tháng 10 thành một đợt dài.

Một điểm dễ nhầm khi đọc bảng xếp hạng: tên bảng lặp lại ở mọi hạng. "Bảng 4" của Hạng A và "Bảng 4" của Hạng C là hai bảng hoàn toàn khác nhau. Khi xem thứ hạng của một đội, hãy nhìn cả tên hạng đấu đứng trước tên bảng.

Hạng A: đường tới chức vô địch

Chỉ các đội Hạng A mới có thể vô địch Nations League. Lộ trình gồm ba chặng.

Tứ kết đá theo thể thức lượt đi lượt về và tổng tỉ số. Bốn đội thắng tứ kết dự vòng chung kết gồm hai trận bán kết (9 và 10/6/2027), trận tranh hạng ba và trận chung kết (cùng ngày 13/6/2027). Nước chủ nhà của vòng chung kết được Ủy ban điều hành UEFA chọn, ưu tiên trong số bốn đội giành quyền tham dự.

Lên hạng, xuống hạng: vì sao mùa này khác mọi mùa trước

Từ mùa kế tiếp, UEFA bỏ Hạng D và sắp xếp lại thành ba hạng đấu, mỗi hạng 18 đội. Vì vậy quy định lên xuống hạng của mùa 2026/27 được điều chỉnh để dồn đội lên trên.

Các trận play-off giữa hai hạng diễn ra vào tháng 3/2027, cùng đợt với tứ kết Hạng A.

Điểm đáng chú ý là số đội xuống thẳng ít hơn hẳn các mùa trước. Ở mùa 2024/25, cả bốn đội cuối bảng Hạng A đều xuống hạng trực tiếp. Mùa này chỉ hai đội xuống thẳng, còn lại được quyết định bằng play-off. Với người xem, điều đó có nghĩa là thứ hạng ba và thứ hạng tư trong bảng vẫn còn nhiều thứ để tranh tới lượt trận cuối.

Khi hai đội bằng điểm

Nations League ưu tiên thành tích đối đầu trước hiệu số chung, giống các giải khác của UEFA. Thứ tự xét như sau:

1. Điểm trong các trận giữa những đội bằng điểm.
2. Hiệu số bàn thắng trong các trận đó.
3. Số bàn thắng ghi được trong các trận đó.
4. Hiệu số bàn thắng trong toàn bộ vòng bảng.
5. Số bàn thắng trong toàn bộ vòng bảng, sau đó là số bàn thắng sân khách, số trận thắng và số trận thắng sân khách.
6. Điểm kỷ luật, rồi tới thứ hạng trong danh sách phân hạng của giải.

Khác biệt giữa hai cách xét này được giải thích kỹ ở bài chỉ số phụ xếp hạng.

Nations League liên quan gì tới EURO?

Giải được thiết kế để nối với vòng loại EURO. Theo công bố của UEFA, một số suất dự EURO 2028 sẽ được quyết định bằng loạt play-off vào tháng 3/2028, và những đội nhất bảng Nations League có thành tích tốt nhất mà chưa giành vé qua vòng loại chính sẽ được dự loạt play-off này. Số suất cụ thể phụ thuộc vào việc các nước đồng chủ nhà dùng bao nhiêu suất dự phòng (cần xác minh theo điều lệ vòng loại EURO 2028).

Đây là lý do một đội tầm trung vẫn có động lực đá hết sức ở Hạng C: đứng đầu bảng có thể mở ra một cửa phụ tới giải đấu lớn mà con đường vòng loại thông thường khó mang lại.